Program Pedagogiki Podmiotowej Prof. dr hab. Krzysztofa Wieleckiego

Szkoły Stowarzyszenia Kultury i Edukacji powstały dla realizacji programu Pedagogiki Podmiotowej prof. Krzysztofa Wieleckiego. Sam program był tworzony przez dziesięć lat pracy na Uniwersytecie Jagiellońskim, a potem w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk i wykorzystuje studia pedagogiczne, psychologiczne i socjologiczne autora. Następnie był on realizowany od 1989 r. w jednej ze szkół społecznych w Warszawie, a od 1993 r. w naszych szkołach. W ciągu tych wielu lat był on nieustannie doskonalony i unowocześniany. Już na wstępie był recenzowany przez Polskie Towarzystwo Pedagogiczne, a także przez wielu teoretyków i praktyków psychologii i pedagogiki. Przez wiele lat był przedmiotem wykładów i szkoleń na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego, dla pracowników Ministerstwa Edukacji Narodowej, Kuratoriów Oświaty i Wychowania w Polsce, doradców metodycznych, nauczycieli i rodziców. Przez dwa lata realizowaliśmy dla MEN eksperyment pilotażowy. Nasze szkoły są wymieniane w literaturze naukowej, wśród trzech najbardziej pedagogicznie zaawansowanych, nowoczesnych i wartościowych szkół w Polsce. Nasz program Pedagogiki Podmiotowej został uznany za najbardziej twórczy, nowatorski i pedagogicznie oraz psychologicznie zaawansowany.

            Ideą wyjściową programu Pedagogiki Podmiotowej jest diagnoza przełomu czasów, w których bardzo trudno uczyć i wychowywać. Anomia, kryzys wartości, idei, więzi, autorytetów i wzorców dotyka również pedagogów, instytucji edukacyjnych, rodziny. Podmiotowość rozumiemy jako ideę człowieka dbającego o swój rozwój, odpowiedzialnego za siebie i innych, wrażliwego społecznie, o szerokich horyzontach, kulturalnego, a równocześnie skutecznego, twórczego, umiejącego działać, organizować, sympatyzującego z demokratycznymi wartościami, z podstawowymi wartościami humanistycznymi, ale także realnie patrzącego na siebie, innych i świat. Zadaniem Pedagogiki Podmiotowej jest przygotować wychowanków do najważniejszych wyzwań i problemów, na jakie natrafia młodzież. Podstawą jest dojrzała tożsamość zakorzeniona w fundamentalnych horyzontach odniesienia: aksjologicznym, poznawczym i ontycznym, pozwalająca funkcjonować we współczesnych ramach działania, łącząc tradycję z nowoczesnością, kreatywność z umiejętnością przystosowania się, wolność ze zdolnością do podporządkowania się.

            Metody Pedagogiki Podmiotowej oparte są na dokonaniach współczesnej psychologii. Szkoły zwykle albo utrudniają realizację potencjału ucznia, albo temu nie przeszkadzają, albo, co rzadziej, wspierają rozwój. Tylko nieliczne, najlepsze, mogą się podjąć zadania pomocy w przekraczaniu naturalnego potencjału. To właśnie jest założeniem i praktyką naszych szkół – przy założeniu ochrony bezpieczeństwa psychicznego. Szczególnym staraniem szkół jest wyprzedzające przygotowanie do kłopotów z dojrzewaniem naszych uczniów i zagrożeniami, jakie z tym okresem się wiążą. Pragniemy w tej mierze wspierać rodziców. Podobnie jak we wszelkich innych problemach pedagogicznych. Podstawą założeń dydaktycznych jest bardzo wysoki poziom nauczania w zakresie obowiązującym w innych szkołach. Od siedemnastu lat jesteśmy w ścisłej czołówce szkół warszawskich. Jednak głównym wysiłkiem jest dla nas rozwijanie indywidualnych zdolności i zainteresowań każdego ucznia. Podmiotowość pojmujemy jako umiejętność i wolę przekraczania własnych granic, również w sferze rozwoju intelektualnego. Człowiek podmiotowy, charakteryzuje się kulturą osobistą, wymaga szacunku dla siebie, ale umie szanować innych.

            Jedną z najważniejszych sfer programu Pedagogiki Podmiotowej jest wychowanie przez kulturę. Pragniemy kształcić przyszłych inteligentów, tj. ludzi kulturalnych z szerokimi horyzontami. Chodzi też o to, że mamy własne metody wychowania przez kulturę, które wspiera rozwój inteligencji uczniów, ich możliwości intelektualne, a równocześnie wspomaga wychowanie przygotowujące do okresu dojrzewania, wspiera rozwój zdrowia psychicznego, chroni przed nerwicami okresu młodzieńczego, które dziś są masowymi chorobami cywilizacyjnymi.